Canllaw Cyfryngau Cymru 2026

Y llynedd, ysgrifennais i fy nghanllaw cyntaf ar gyfryngau newyddion Cymru ar gyfer cyfathrebwyr, ac mae wedi profi’n boblogaidd – diolch am ddarllen. Ond dydy cyfryngau Cymru ddim yn sefyll yn llonydd. Felly beth sy’n newydd yn 2026?

Mae cyfryngau Cymru – a’r chynulleidfaoedd – yn newid. Mae technoleg yn chwarae ei rhan, ond felly hefyd mae ymddangosiad ffurfiau newydd o newyddiaduraeth.

Wrth i mi ysgrifennu hyn, dim ond ychydig fisoedd i ffwrdd yw etholiad y Senedd. Bydd senedd a llywodraeth newydd i Gymru yn gosod cyfeiriad y wlad.

I gyfathrebwyr mewn elusennau, y sector cyhoeddus a sefydliadau nid-er-elw eraill, bydd hyn yn golygu cyfleoedd i ddefnyddio’r cyfryngau i ddylanwadu, yn ogystal â’r her o gael eich clywed.

Felly fy nod yw eich helpu i ddeall y cyfryngau yng Nghymru a sut i ymgysylltu â nhw. Byddaf yn nodi’r prif chwaraewyr ac yn cynnig fy syniadau ar y ffordd orau o gyfleu eich neges.

Nodyn: Yn y canllaw hwn, rwyf wedi defnyddio’r data diweddaraf y gallwn ddod o hyd iddo. Weithiau mae’n anodd gwneud cymariaethau uniongyrchol ar draws gwahanol gyfryngau. Rydw i wedi defnyddio fy mhrofiad a’m barn i geisio eich helpu i ddeall y ffigurau. Y prif ffynonellau yw adroddiad Cyfryngau’r Genedl Ofcom a’i adroddiad Ein Gwlad Ar Lein. Rydw i wedi ceisio rhoi linciau i ffynonellau eraill isod.

Sut mae cyfryngau Cymru’n newid

Mae mwyafrif helaeth ohonon ni yng Nghymru – 79% – â diddordeb ‘mawr’ neu ‘eithaf’ mewn newyddion Cymru.

Mae Cymru, fel gwledydd eraill, yn gweld hollti yn y cyfryngau newyddion, gyda thechnoleg yn caniatáu i ffurfiau newydd o newyddiaduraeth ddod i mewn i’r farchnad.

Y teledu yw ein prif ffynhonnell o hyd, ond mae pobl yn edrych fwyfwy ar amrywiaeth o lwyfannau ar-lein, o Facebook i Substack ac o Youtube i Spotify.

BBC Cymru yw’r prif ffynhonnell o hyd am gynulleidfaoedd mawr a dylanwad gwleidyddol.

Wedi dweud hynny, mae’r Beeb yn colli ei fantais dros ITV Cymru Wales ar y teledu, mae ei sgoriau (ratings) radio yn eithaf sefydlog, ac ar y we mae’n wynebu cystadleuaeth gref gan Wales Online, ac yn gynyddol Nation.Cymru. Mewn podledu, mae’r BBC wedi gwella ei gêm wrth i gystadleuwyr annibynnol ddod i’r amlwg.

Ac wrth gwrs, o ran cysylltiadau â’r cyfryngau, mae llwyddiant yn fwy na ffigurau cynulleidfa. Mae cymaint yn ymwneud â phwy sy’n talu sylw.

Felly mae’n ddiddorol gweld cynnydd cylchlythyr a phodlediad Will Hayward fel dylanwad mawr mewn gwleidyddiaeth, gyda digon o bobl yn talu i’w gefnogi.

Yn y cyfamser, mae cynnig ‘premiwm’ newydd Wales Online yn codi cwestiynau diddorol ynghylch sut y bydd y wefan yn datblygu.

Newyddion teledu: brwydr agos rhwng y BBC ac ITV

Er gwaethaf twf y cyfryngau ar-lein, mae 60% ohonom yng Nghymru yn gwylio newyddion teledu traddodiadol.

Y prif ddarlledwyr yw BBC 1 ac ITV Cymru Wales / ITV 1. Mae’r ddau yn darparu rhaglenni ar wahân ar gyfer y DU gyfan ac ar gyfer Cymru yn benodol.

Mae gan BBC Wales Today brif raglen yn ystod yr wythnos am 6:30PM, ac mae ITV Wales News am 6PM. Mae’r rhain yn cael eu hategu gan fwletinau yn ystod y dydd/hwyr/penwythnos. Mae gan ITV Wales mwy o ffocws ar ‘ddiddordeb dynol’ na’r BBC, sy’n canolbwyntio mwy ar straeon gwleidyddol.

Mae BBC Cymru yn dal i fod o flaen ITV Wales – ond dim ond ychydig. Dim ond 2% yw’r bwlch rhwng y rhai sy’n dweud eu bod yn troi at y BBC am newyddion teledu Cymraeg, ac ITV (27% vs 25%).

Mae Newyddion S4C yn darparu gwasanaeth tebyg yn y Gymraeg ond mae ganddo gymysgedd o newyddion Cymreig a rhyngwladol yn ei raglenni. Cynhyrchir Newyddion gan y BBC.

Y tu allan i’r rhaglenni newyddion a’r bwletinau, mae llinynnau gwleidyddiaeth a materion cyfoes yn cynnwys BBC Politics Wales ar foreau Sul, Sharp End hwyr y nos ar ITV Wales (yn ffodus bellach ar gael ar Youtube) ac Y Byd Ar Bedwar ar S4C.

Mae gan Sky News a Channel 4 News gynulleidfaoedd da yng Nghymru hefyd (13% a 9% yn y drefn honno).

Mae angen i bob sefydliad nid-er-elw yng Nghymru o leiaf ystyried sut mae sicrhau sylw teledu cadarnhaol, ac ymateb i geisiadau am gyfweliadau.

Gwefannau newyddion: Wales Online yn lansio tanysgrifiadau, Nation.Cymru yn tyfu’n gyflym

Mae 52% ohonom yng Nghymru yn cael newyddion o gyfryngau cymdeithasol a 38% o wefannau/apiau eraill. Ac mae newidiadau ar y gweill.

O ran gwefannau newyddion, dyma rai o’r tueddiadau a phenawdau allweddol. Nodwch ei bod hi’n anodd cymharu’r ffigurau hyn yn uniongyrchol, oherwydd gwahanol fesuriadau o lwyddiant:

• Mae gwasanaeth ar-lein y BBC (newyddion Cymreig a rhyngwladol) ar y brig, gyda chyrhaeddiad o 1.8 miliwn o oedolion, yn ôl Ofcom
• Mae Wales Online (1.1 miliwn – newyddion Cymreig yn bennaf) yn datblygu model tanysgrifio. Mae ffigurau Ipsos Iris ar gyfer Wales Online yn dangos gostyngiad mawr mewn traffig yn 2024-25. Felly mae’n ddiddorol gweld ei fod yn lansio ‘gwasanaeth premiwm’ newydd, gyda ‘mynediad diderfyn i’n holl gynnwys yn ogystal â rhoi profiad gwell…gyda llai o hysbysebion ar ein gwefan a’n ap.’ Mae hefyd yn nodi ‘Bydd terfyn ar nifer y straeon y gall pobl nad ydynt yn tanysgrifwyr eu darllen.’
• Mae Nation.Cymru yn tyfu – ym mis Chwefror 2026, dywedodd y Prif Swyddog Gweithredol Mark Mansfield wrthyf “Ar gyfartaledd, roedd ganddon ni dros 2 filiwn [o olygfeydd tudalen] y mis am y flwyddyn ddiwethaf…at ei gilydd, tyfodd ein cynulleidfa 28% y llynedd o’i gymharu â 2024.”
• Mae Golwg 360 yn honni bod ganddo dros 7000 o ddarllenwyr bob dydd, sy’n darllen dros 1 filiwn o dudalennau’r mis.
• Mae rhai safleoedd newyddion o safon eraill yn cynnwys Newyddion S4C (sydd hefyd yn cynnig ap) ac ITV Wales News.
• Yn ogystal â gwasanaethau cenedlaethol, mae gan wefannau newyddion rhanbarthol gynulleidfaoedd mawr. Roedd gan North Wales Live gynulleidfa fisol o 1.4 miliwn ym mis Ionawr 2025, ac roedd gan y South Wales Argus 695,000. (Y ffigur cyfatebol ar gyfer Wales Online, i’w gymharu, yw 7 miliwn – nodwch mai ffigurau cynulleidfa’r DU yw’r rhain, nid Cymru yn benodol).
• Y prif safleoedd newyddion Prydeinig yng Nghymru yw The Sun, The Guardian, The Independent, The Mail a The Mirror, pob un â thua 1 miliwn o ddefnyddwyr.

I gyfathrebwyr, mae angen i ni edrych nid yn unig ar gyrhaeddiad ond hefyd ar y gynulleidfa, a ffactorau eraill. Edrychais hefyd ar ddilynwyr Facebook rhai o’r safleoedd hyn, fel mesur ‘proxy’ o’r gynulleidfa.

Yn fy marn i, allwch chi ddim curo sylw ar BBC Cymru ar-lein o ran cyrhaeddiad a dylanwad cyffredinol. Mae Wales Online hefyd yn bresenoldeb mawr, ond mae ganddo ffocws mwy poblogaidd/diddordeb dynol.

Ar gyfer materion mwy lleol, mae’r safleoedd rhanbarthol dal yn bwysig. Ac mae Nation.Cymru a Golwg 360 yn denu cynulleidfaoedd dylanwadol, sydd â diddordeb mewn materion Cymreig. Mae twf Nation.Cymru yn awgrymu y bydd yn cystadlu am gyfran fwy o’r gynulleidfa gyffredinol honno yn y flwyddyn i ddod.

A pheidiwch â diystyru ceisio ennill sylw Prydeinig os oes gan eich stori ongl a fydd hefyd yn apelio at bobl y tu allan i Gymru.

Cylchlythyrau: ydy Will Hayward wedi dechrau trend?

Mae cylchlythyrau e-bost wedi bod yn ffynhonnell gynyddol pwysig o newyddion Cymreig dros y flwyddyn ddiwethaf.

Fel gyda phodledu, mae Will Hayward wedi arwain y gad gyda’i ddiweddariadau sy’n canolbwyntio ar wleidyddiaeth, gyda dros 9000 o danysgrifwyr ar Substack. Mae wedi bod yn llwyddiant, gyda Will yn ychwanegu mwy o bostiadau rheolaidd, yn cyflogi staff ac yn cynyddu incwm gan danysgrifwyr sy’n talu (dwi’n un ohonyn nhw).

Felly a fydd 2026 yn flwyddyn pan fydd eraill yn dechrau dal i fyny?

Hyd yn hyn, mae’r ITV Wales News Briefing bellach wedi cyrraedd 1500+ o danysgrifwyr ar Substack ers iddo lansio ym mis Gorffennaf 2025. Mae Golwg 360 a Chylchgrawn Golwg yn cynnig cylchlythyrau wythnosol.

Mae gan Wales Online hefyd ei Substack ei hun, The Journal, gyda dros 2400 o danysgrifwyr. Fodd bynnag, tan yn ddiweddar (Ionawr 2026) nid oedd wedi postio ers dros flwyddyn. Efallai y bydd hyn yn newid gyda’i wasanaeth tanysgrifio ‘premiwm’ newydd?

Awdio: Twf y podlediadau Cymreig, Radio Cymru 2 yn denu pobl iau

Rydyn ni wrth ein bodd â’r radio yng Nghymru. Mae bron i 90% o oedolion yn gwrando bob wythnos, gan wrando am gyfartaledd o 21.9 awr.

Mae’r rhan fwyaf o’n gwrando ar orsafoedd Prydeinig. Mae gorsafoedd masnachol lleol yn cyfrif am 22.3% ac mae sianeli cenhedloedd/lleol y BBC (gan gynnwys Radio Cymru a Radio Cymru) ar 7.3% yn unig o’r gwrando.

Gyda fawr ddim newyddion a chynnwys lleol ar ôl ar radio masnachol yng Nghymru bellach, dylai cyfathrebwyr edrych yn bennaf at y BBC am leoedd i sicrhau sylw.

Yn achos Radio Wales, mae ei chynulleidfa’n hen ac yn mynd yn hŷn. Mae Radio Cymru, gyda lansiad ei hail sianel Radio Cymru 2, wedi llwyddo i ddenu cynulleidfa iau. Mae bron wedi pedryblu cyfran y gwrandawyr 15-24 oed, i 11%. Mae’r gwrandäwr cyfartalog bellach wedi gostwng i 52, o’i gymharu â 61 Radio Wales.

Felly mae’n gynulleidfa gymharol fach, ond yn un ddylanwadol.

Mae BBC Radio Cymru a Radio Wales yn cynnig slotiau newyddion a materion cyfoes yn ogystal â bwletinau bob awr. Mae rhaglenni allweddol yn cynnwys Radio Wales Breakfast a Dros Frecwast ar Radio Cymru. Ar foreau Sul, mae Radio Wales yn darlledu y rhaglen wleidyddol ‘Sunday Supplement’.

Y maes twf gwirioneddol yw podlediadau. Mae 19.4% o oedolion yng Nghymru yn gwrando ar bodlediad bob wythnos, i fyny o ddim ond 11% yn ôl yn 2019.

Ers i mi ysgrifennu’r canllaw hwn y llynedd, roedd ffrwydrad mewn podlediadau gwleidyddol/materion cyfoes Cymreig. Mae’r rhain yn cynnwys:

• For Wales, See Wales – mae colofnydd y Guardian Will Hayward a’r comedïwyr Mel Owen a Robin Morgan yn cyfuno dadansoddi, esboniadau a hiwmor.
• Yn The Welsh Politics Pod mae Lee Waters AS, Yr Athro Laura McAllister o Ganolfan Llywodraethiant Cymru, a chyn-ymgynhorydd arbennig y Ceidwadwyr Lauren McEvatt yn ymchwilio a dadlau materion Cymreig a Phrydeinig. Llawer o graffu manwl.
• Senedd Sources – podlediad slic iawn, gyda’r newyddiadurwr Ollie Cole, yn ogystal â’n cyn-gydweithwraig ITV colleague a chyn-ymgynghorydd arbennig Llafur Jo Kiernan, a chyn-ymgeisydd ac ymgynghorydd Ceidwadwyr Cymru, Craig Lawton.
• Mae’r BBC wedi camu i fyny – mae penodau mwy rheolaidd o Gwleidydda gyda Vaughan Roderick a Richard Wyn Jones – gyda dadansoddi ardderchog. Mae hynny yn ogystal â phodlediadau Walescast a Sunday Supplement.
• Talking Wales – pod wythnosol sy’n trafod materion pwysig yng Nghymru, megis iechyd, budd-daliadau a diwygio’r Senedd.
• Mae gan Golwg bodlediad gwleidyddol, Craffu360. Cyfweliadau manwl gyda rhai o enwau pwysig gwleidyddiaeth Cymru ond yn llai rheolaidd, gyda phennod newydd bob mis neu ddau.

Heb unrhyw ffigurau swyddogol ar gael yn rhwydd, dim ond ystadegau fel tanysgrifwyr Youtube a sgoriau Spotify y gallaf eu defnyddio i gymharu cynulleidfaoedd.

Yn seiliedig ar y rhain, mae’n ymddangos bod For Wales See Wales yn bodlediad allweddol – ac o bosibl y mwyaf. Byddwn i’n disgwyl bod podlediadau’r BBC, yn enwedig Walescast, yn cael niferoedd da hefyd.

Mae gan y Wales Politics Pod a Senedd Sources gynulleidfaoedd da, gyda’r lleill ychydig ar ei hôl hi, mwy na thebyg.

Yr un peth y gallwch chi fod yn eithaf sicr ohono yw bod y podlediadau hyn yn denu cynulleidfaoedd dylanwadol o wleidyddion, newyddiadurwyr, lobïwyr ac ymgyrchwyr.

Papurau newydd a chylchgronau

Mae cynulleidfaoedd papurau newydd printiedig bellach yn fach yng Nghymru – dim ond 19% sy’n dweud ei fod yn un o’n ffynonellau newyddion.

Roedd gan y Western Mail – ‘papur newydd cenedlaethol Cymru’ gylchrediad (cyfartaledd fesul rhifyn) o ddim ond 3720 yn 2025, gyda’r teitl rhanbarthol The North Wales Daily Post ar 5599.

Roedd Golwg – cylchgrawn newyddion wythnosol Cymraeg – wedi hawlio tua 7500 o ddarllenwyr yr wythnos yn ystod y blynyddoedd diwethaf (ymddengys bod y ffynhonnell y cysylltais â hi y llynedd wedi’i chymryd all-lein).

Sut i sicrhau sylw yng nghyfryngau Cymru

Nid fan hyn yw’r lle i roi cyngor cyffredinol am gysylltiadau cyhoeddus.

Ond dyma rhai o’r pethau i’w hystyried o ran cyfryngau Cymru yn benodol…

• Mae pwysicrwydd newyddion teledu yn golygu ei bod hi’n arbennig o bwysig gallu gwerthu straeon sy’n seiliedig ar luniau, gydag astudiaethau achos cryf. Cymerwch yr amser i weithio gyda gohebwyr teledu a darparwch yr asedau sydd eu hangen arnynt.
• Yn yr un modd, mae cael llefarwyr cyfryngau da ar gyfer darlledu yn ddefnyddiol iawn. Ydy’ch llefarwyr chi wedi cael hyfforddiant cyfryngau yn ddiweddar?
• Darparwch lefarwyr ac astudiaethau achos sy’n gallu siarad Cymraeg.
• Datblygwch berthnasoedd da â gohebwyr unigol sy’n arbenigo yn y mater rydych chi’n gweithio arno.
• Os gallwch chi fframio’ch stori mewn ffordd sy’n apelio at bobl y tu hwnt i Gymru, ystyriwch y cyfryngau Prydeinig. Gallai sylw yng nghyfryngau’r DU fod yn ddylanwadol iawn. Mae’r Guardian yn un cyhoeddiad sy’n cynnwys straeon gwleidyddol a diwylliannol Cymru yn eithaf rheolaidd.
• Peidiwch â rhoi gormod o bwyslais ar ffigurau cynulleidfa fawr y BBC. Mae cylchlythyr Will Hayward, Nation.Cymru neu Golwg yn enghreifftiau o lwyfannau sy’n cyrraedd gwleidyddion a phobl sy’n dilyn gwleidyddiaeth. Mae ITV Cymru a Wales Online yn chwilio am straeon o ddiddordeb dynol.